اثبات نام همیشگی خلیج فارس

در جنوب ایران و اندكی دورتر از ساحل خلیج فارس، در دامنه‌های زاگرس، آنجا كه آخرین چین‌خوردگی‌های زاگرس خود را با دشت دشتستان در استان بوشهر پیوند می‌دهند، از زمان‌های دور و آن هنگام كه تازه تمدن بشری به روییدن ایستاده بود، آثاری برجای مانده است كه گویای حضور مردمانی از دست در این منطقه از فلا‌ت ایران بوده است.
تمدن بزرگ ایلا‌میان در سواحل خلیج فارس شهر و بندر بزرگ لیان را به ارث گذاشت كه آن را از نمونه‌های كهن شهر- بندر در جهان می‌توان به‌شمار آورد.در همین گسترده است كه از زمان روی كار آمدن سلسله هخامنشیان در ایران این منطقه اهمیت دوباره‌ای یافت، به گونه‌ای كه موسس این جهان امپراتوری در هنگامه‌ای كه داشت قلمرو خود را به شرق و غرب گسترش می‌داد، جنوب ایران – منطقه پارس كه از پاسارگاد تا كرانه خلیج فارس گسترده بود- را مركز حركت خود قرار داد.
كورش هنگامی كه می‌خواست كاخ تابستانی خود در پاسارگاد را به سمت شوش در زمستان ترك كند، در مسیر جنوبی گام بر می‌‌داشت و در این مسیر همواره از مناطق پست و جلگه‌ای بوشهر عبور می‌كرد. او و داریوش بزرگ برای تسهیل در حركت خود در جنوب اقدام به ساخت كاخ‌هایی كردند كه نشان این كاخ‌ها تا كنون در سه نقطه به دست آمده است. یكی در چرخاب در نزدیكی برازجان كه آن را به‌نام كاخ تااوكه می‌شناسند، دیگری در نزدیكی تلا‌قی دو رود دالكی و شاهپور در نزدیكی روستای درودگاه به‌نام بردك سیاه و سومی هم در نزدیكی روستای جتوط در قلب نخلستان‌های انبوه دشتستان به‌نام سنگ‌سیاه. از این سه كاخ آنكه بیشتر از همه شناخته شده همان كاخ تااوكه می‌باشد كه تاكنون چندین عملیات حفاری روی‌ آن صورت پذیرفته است. ‌
در این میان با توجه به یافته‌های جدید انتظار می‌‌رود پس از چهار مرحله كاوش در این كاخ در آینده‌ای نزدیك و با مساعد شدن هوا پنجمین فصل كاوش نیز در این محوطه باستانی آغاز شود. بودجه این عملیات از طریق منابع استانی تامین شده است و به احتمال زیاد تا اواخر سال جاری ادامه یابد.

.كاخ برازجان كاخ ناقصی است كه هرگز مسكونی نشد و كاوش‌های باستان‌شناسی در آن نشان می‌دهد ساخت این كاخ عظیم به فرمان كورش كبیر بوده و احتمالا‌ با مرگ وی نیز متوقف شده است.
كاوش‌های باستان‌شناسی به سرپرستی “علی‌اكبر سرفراز” و به دنبال آن مشخص شدن بخش‌هایی از ساختار معماری این كاخ، لزوم حفظ و ساماندهی آن را دو چندان كرده است.در فصل گذشته بخشی از شالی ستون‌ها و بقایای معماری كاخ مشخص شد كه در حال حاضر وضعیت آشفته‌ای دارند و باید به سر جای اصلی خود بازگردند. همچنین باید تدابیر حفاظتی در نگهداری آنچه از زیر خاك بیرون می‌آید نیز در نظر گرفته شود.
بخشی از دروازه شاهی این كاخ كه ناتمام مانده، برخلا‌ف تالا‌ر اصلی، با لعابی از جنس سیلس، كف سازی شده است كه این سبك كار را نیز یك پروفسور ایتالیایی، اثر هنری منحصر به فرد دانست. ‌
با وجود آنكه كشف این آثار در منطقه ساحلی بوشهر سند مسلمی از مالكیت و فرمانروایی ۲۵۰۰ ساله ایرانیان در خلیج فارس است، اما ظرافت هنرمندانه آثار در این كاخ نیز باستان شناسان را با این پرسش مهم مواجه كرده است كه چه هنرمندانی و با چه ابزاری در این كاخ كار كرده‌اند كه نظیر آن حتی در تخت‌جمشید نیز كه مقر اصلی پادشاهی هخامنشی بوده، به دست نیامده است.
این پرسش مهمی در شناخت تاریخ هنر در عصر هخامنشی است كه انتظار می‌رود بررسی‌ها و كاوش‌های آینده پاسخگوی این سوال باشد اگر چه توجه مسوولا‌ن هرگز در خور اهمیت سیاسی، تاریخی و هنری این كاخ نبوده و به درستی روشن نیست چه عاملی می‌تواند توجه مسوولا‌ن را به اهمیت حیاتی این آثار جلب كند.
محدوده كاخ وسعتی نزدیك به ۵۰ در ۵۰ متر دارد و بررسی‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد سنگ‌های عظیمی كه در ساخت این بنا مورد استفاده بوده از معدنی در تنگ جیر آورده شده است. هر چند در حال حاضر بیشتر روی كاخ كورش بزرگ در چرخاب تمركز شده است اما انتظار می‌رود با توجه به ساختار استان بوشهر و نزدیكی آن به خلیج فارس آثار باستانی مانده از روزگاران پیش و بعد از اسلا‌م بیشتری در آن نهفته باشد كه انتظار می‌رود به آنها نیز توجه شود، چرا كه یافتن هرگونه سرنخی از این میراث گرانبها می‌تواند یاری كننده مورخان در گستره پهناور امپراتوری هخامنشی و بعد از آن اشكانی و ساسانی و تسلط آنها بر آب‌های خلیج فارس باشد.

پ.ن1:منابع از سایت آفتاب،میراث فرهنگی و منابع محلی

پ.ن2:ادمه مطلب را در پست های بعد می گذارم.